1. BİLGİSAYAR NEDİR?

Bilgisayar; veri alan, bu veriyi işleyen, saklayan ve çıktı veren elektronik bir sistemdir.

Daha doğru tanım:
Bilgisayar; elektriği, matematiği ve mantığı kullanarak önceden tanımlanmış kurallara göre çalışan bir makinedir.

Bilgisayar:

• Düşünmez

• Hissetmez

• Anlamaz

Ama çok hızlı hesap yapar.

1.1 Bilgisayarın Temel Yapısı

Bilgisayar üç ana katmandan oluşur:

• Donanım (Hardware): Fiziksel parçalar

• Yazılım (Software): Talimatlar

• Firmware (BIOS/UEFI): Donanım–yazılım köprüsü

2. DONANIM (HARDWARE)

Bilgisayarın elle tutulabilen tüm parçalarıdır.

2.1 CPU – İşlemci

CPU bilgisayarın beynidir.

Görevleri:

• Hesaplama yapmak

• Komutları çalıştırmak

• Diğer donanımları yönetmek

CPU Nasıl Çalışır?

CPU şu döngüyle çalışır: Fetch → Decode → Execute

1. Komutu RAM’den alır

2. Komutu çözer

3. Uygular

Bu işlem saniyede milyarlarca kez olur.

CPU’nun İç Yapısı

• Çekirdek (Core): Bağımsız işlem birimi

• Thread: Aynı çekirdekte paralel iş

• ALU: Toplama, çıkarma, mantık

• FPU: Ondalıklı hesaplar

• Register: En hızlı mini hafıza

• Cache (L1–L2–L3): CPU ile RAM arası tampon

2.2 RAM – Geçici Bellek

RAM:

• Açık programları tutar

• Elektrik kesilince silinir

• Çok hızlıdır

RAM hücresi: transistör + kondansatör, sürekli tazelenir (refresh)

2.3 Depolama (SSD / HDD)

HDD:

• Manyetik disk

• Mekanik

• Yavaş

SSD:

• Elektronlar hücrelerde tutulur

• Mekanik yok

• Çok hızlı

Veri birimleri: Bit → Byte → KB → MB → GB → TB

2.4 GPU – Ekran Kartı

GPU:

• Binlerce küçük çekirdek

• Paralel işlem

• Grafik, yapay zeka ve hesaplama

VRAM: GPU’ya özel RAM

2.5 Anakart

Anakart:

• Tüm parçaları bağlar

• Veri yollarını taşır

• Saat sinyalini dağıtır

Üzerinde:

• CPU soketi

• RAM yuvaları

• PCIe

• SATA / NVMe

• BIOS / UEFI

2.6 Güç Kaynağı (PSU)

PSU:

• Prizden gelen elektriği düzenler

• Doğru voltaj verir

• Sistemi korur

2.7 Soğutma

Isı düşmezse:

• Performans düşer

• Donanım zarar görür

Soğutma türleri:

• Hava soğutma

• Sıvı soğutma

• Termal macun

3. YAZILIM (SOFTWARE)

Yazılım, donanıma ne yapacağını söyleyen talimatlar bütünüdür.

3.1 İşletim Sistemi (OS)

İşletim sistemi:

• Donanımı yönetir

• Programları çalıştırır

• Kullanıcıyla bilgisayar arasında köprüdür

Örnekler: Windows, Linux, macOS

Kernel (Çekirdek)

• Donanıma direkt erişir

• Programları sınırlar

• Güvenliği sağlar

3.2 Dosya Sistemi

• Diskteki 0–1’leri dosyaya çevirir

• Dosya konumunu bilir

Örnekler: NTFS, FAT32, EXT4

3.3 Programlar

Program:

1. Diskte durur

2. RAM’e yüklenir

3. CPU tarafından çalıştırılır

4. Sonuç üretir

4. Wİ-Fİ ve İNTERNET

4.1 Wi-Fi Nedir?

Wi-Fi, veriyi radyo dalgalarıyla ileten kablosuz ağ teknolojisidir.

Wi-Fi Nasıl Çalışır?

1. Veri 0–1 olur

2. Paketlere bölünür

3. Radyo sinyaline bindirilir

4. Havadan gider

5. Alıcı çözer

Frekanslar: 2.4 GHz (uzun menzil), 5 GHz (hızlı), 6 GHz (çok hızlı)

4.2 İnternet Nedir?

İnternet, dünya çapında birbirine bağlı ağlar ağıdır.

Bir siteye girildiğinde:

• DNS adresi çözer

• Router yönlendirir

• Server cevap verir

5. EN ALT SEVİYE: BİT & TRANSİSTÖR

Bit: 0 veya 1 (Açık / Kapalı)
Transistör: Elektrik anahtarı, CPU’da milyarlarca var
Bilgisayarın temel yapı taşıdır.

6. PLC (PROGRAMLANABİLİR LOJİK KONTROLÖR)

PLC, endüstride kullanılan özel amaçlı bilgisayardır.

6.1 PLC Neden Var?

Eskiden kullanılan röleler ve kontaktörler karmaşıktı ve arıza bulmak zordu.
PLC, rölelerin yazılımla yapılan halidir.

6.2 PLC ve Bilgisayar Farkı

6.3 PLC’nin Temel Parçaları

• CPU

• Giriş modülleri (dijital: buton, sensör / analog: sıcaklık, basınç)

• Çıkış modülleri (motor, valf, lamba)

• Güç kaynağı

• Haberleşme modülleri

6.4 PLC Çalışma Döngüsü (Scan Cycle)

1. Girişleri oku

2. Programı çalıştır

3. Çıkışları güncelle

4. Tekrar başla

Bu döngü milisaniyeler içinde olur.

6.5 PLC Programlama Dilleri

• Ladder Diagram (LD)

• Function Block Diagram (FBD)

• Structured Text (ST)

• Sequential Function Chart (SFC)

6.6 PLC Kullanım Alanları

• Fabrikalar

• Robot kollar

• Asansörler

• Trafik ışıkları

• Enerji santralleri

SONUÇ – BÜYÜK RESİM

• Bilgisayar → Genel amaçlı beyin

• Yazılım → Akıl

• İnternet → Sinir sistemi

• PLC → Endüstriyel kaslar

Bilgisayar insanın düşüncesini hızlandırır, PLC ise insanın emeğini otomatikleştirir.